Yazılar
 
Semih Başkaya
smh_baskaya@hotmail.com

Mali'deki Fransız Sömürgesi devam mı ediyor?

Semih BAŞKAYA – YÜÇAM Afrika Masası

15.05.2013

Tarihi kendi insanları tarafından yazılamayan Kara Kıta Afrika’nın bir kuzey batı ülkesi olan Mali, 12 Ocak 2013 tarihi itibariyle, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin yetkisi eşliğinde Fransa’nın askeri müdahaleye başlamasıyla beraber gözlerin üzerine çevrildiği bir ülke konumuna geldi.

Bu askeri müdahalenin arka planında yatan nedenlere bakacak olursak, ilk aşamada yaklaşık bir yıl geriye gitmemiz gerekecek. Libya lideri Muammer Kaddafi’nin devrilmesinden itibaren, kıtanın bir çok yerine yayılan Libya menşeli silahlar, Mali’de geride bıraktığımız yılın Ocak ayında başlayan askeri darbenin arka planındaki en önemli aktörlerden biri olarak ön plana çıkmaktadır. Muammer Kaddafi için paralı askerlik görevi yapan ve Kaddafi’nin ölümünün ardından Mali’ye gelerek özgürlük söylemleri isyanlar çıkartan Tuaregler’in ve 21 Mart 2012 tarihinde devlet televizyonundan devlet yönetimini ele geçirdiklerini açıklamasıyla beraber, Mali’de maalesef tarih boyunca alışkın oldukları sancılı süreçlerden biri yeniden başladı. Tuaregler bölgede yeni bir Azavat devleti kurmak isterlerken, yaklaşık bir yıl boyunca isyancı gruplarla, devlet güçleri arasında geçen mücadele, Fransız müdahalesi ile beraber farklı bir boyuta taşındı. Fransız uçaklarının bombardımanının hemen ardından, Fransa Dışişleri Bakanı Laurent Fabius, Mali'nin kuzeyini kontrol altında tutan isyancı ve silahlı grupların başkent Bamako'ya ilerlemesini engellemek için hava saldırıları başlattıklarını söyledi. Cumhurbaşkanı François Hollande’nin açıklamalarında ki temel argüman ise kulağımızın oldukça aşina olduğu bir söylemdi; “ Bölgeye barış ve istikrar getirmek için buradayız. “

Aslında, Fransa için bu topraklar oldukça iyi bildikleri topraklardı. Mali’nin sömürge tarihine baktığımız zaman, ülkenin 1883 yılından 1960 yılına kadar Fransız kontrolünde olduğunu görmekteyiz. Dünyada yakın geçmişte olanları hatırladığımız zaman, sömürgeciliğin değişen yapısında, emperyalist güçlerin gelişmemiş ülkeleri barış, istikrar, demokrasi vs. söylemleriyle beraber askeri müdahaleler ile kontrolleri altına almalarına hiç yabancı değiliz aslında. Askeri müdahaleleri “insani“ gerekçelerle meşrulaştırmak, komşumuz olan Irak’ta tanıklık ettiğimiz bir durumdu. Hatta bu sefer Cumhurbaşkanı F. Hollande, Afrika'da “barışa ve istikrara” olan büyük katkılarından dolayı UNESCO Barış Ödülü'ne bile layık görüldü.

Fransa’nın Mali’de gerçekleştirdiği askeri operasyonun politik yansımaları, aslında görünenden çok daha karmaşık ve önemlidir. Afrika’nın hem enerji kaynakları, hem de altın, uranyum gibi maden yatakları bakımından önemli kaynaklara sahip olması nedeniyle küresel dünya kapitalist sistemin çekim merkezinde bulunuyor. Sahip oldukları bu kaynaklar nedeniyle, Afrika tarih boyunca küresel güçlerin satranç tahtası konumunda olmuştur. Bu bakımdan bütün tarihi boyunca kapitalist güçlerin askeri saldırılarına, ekonomik olarak yağmalanmasına sahne oldu. Peki, Mali müdahalenin arka planında neler vardı? Mali’yi önemli kılan etkenler nelerdi? Sanırım bunu iki kelime ile kısaca özetleyebiliriz; altın ve uranyum. Mali zengin uranyum yataklarına sahip olan ve Dünya’da en çok altı üreten üçüncü ülke konumunda. Eğer ülkede Tuaregler Azavat devletini kurabilselerdi, Fransa bu zengin yataklardan istifade edemeyeceklerdi. Görünen o ki tüm bu zenginlikler, Fransızların iştahını oldukça kabartmış.

Son olarak gelişmeleri değerlendirdiğimizde, Küresel sermaye Kuzey ve Orta Afrika’yı küresel sisteme dahil ederken, bölgede çok büyük bir politik istikrarsızlıkla karşı karşıya kalacağı yadsınamaz bir gerçekliktir. Hollande, Mart ayında yaptığı açıklamasındada Nisan ayında Fransız askerlerinin Mali’den çekileceğini açıklarken, henüz buna dair herhangi bir gelişme maalesef görememekteyiz. Arap Baharı ile beraber bölgenin değişen yapısı ve güç dengelerinde, Mali’deki sürecin nasıl ve nereye doğru evirileceğini net bir şekilde saptamak için sanırım biraz daha zamana ihtiyacımız olacak gibi görünüyor.

 

Fotoğraflar:  http://news.nationalgeographic.com/news/2003/05/photogalleries/dogon/photo7.html

http://media1.ntvmsnbc.com/i/NTVMSNBC/Components/ArtAndPhoto-Fronts/Sections-StoryLevel/Teknoloji/mali_askeri_guc_buyuk.jpg

http://www.aktifhaber.com/fransanin-maliye-mudahalesinin-icyuzu-719600h.htm

 

 

                    

                    

05.10.2013 01:08
Yazarın Diğer Yazıları
Bu site içeriğinin telif hakları Uluslararası Çatışma Çözümleri Araştırma ve Uygulama Merkezi’ne ait olup 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca kaynak gösterilerek kısmen yapılacak alıntılar dışında önceden izin alınmaksızın hiçbir şekilde kullanılamaz. Bu sitede yer alan CICR'nin kurumsal bilgileri ile CICR Akademik Personeli'nin çalışmaları dışındaki diğer görüş ve değerlendirmeler, yalnızca yazarının düşüncelerini yansıtmaktadır; CICR'nin kurumsal görüşünü temsil etmemektedir.
MARKA
© 2017 - Uluslararası Çatışma Çözümleri Araştırma ve Uygulama Merkezi
Bu web sitesi T.C. Doğu Marmara Kalkınma Ajansının desteklediği “MARKA/11-01/TD01-030” 2011 yılı Teknik Destek Projesi kapsamında hazırlanmıştır.
İçerik ile ilgili tek sorumluluk YALOVA ÜNİVERSİTESİ ULUSLARARASI ÇATIŞMA ÇÖZÜMLERİ UYGULAMA ve ARAŞTIRMA MERKEZİ 'ne aittir ve T.C. Doğu Marmara Kalkınma Ajansının görüşlerini yansıtmaz.