Yazılar
 
Engin Kaya
kayalarr@hotmail.com

Macaristan'ın Sert Çıkışı

Engin KAYA (Avrupa Masası)

 

Başbakan Viktor Orban

1998-2002 tarihleri arasında Macaristan’ın başbakanlığını yürüten 31 Mayıs 1963 doğumlu Viktor Orban, 2010 seçimlerinin ardından tekrar bu görevi üstlenmiştir. Viktor Orban, Fidesz Partisinin (Hungarian Civic Union Party) lideridir ve müttefikleri Hristiyan Demokrat Parti’dir. 2010 seçimlerinde partisi %52 gibi bir başarı sağlamıştır. Siyasi yaşamına Komünizm karşıtı gençlerin kurduğu Genç Demokratlar isimli organizasyonla başlayan Orban’ın ulusal siyaset sahnesine çıkması ise 1989 yılında Budapeşte’de Kahramanlar meydanında yaptığı ve Sovyetlerin çekilmesini talep ettiği konuşmasıyla olmuştur.

Anayasa değişikliği

Orban’ın partisi merkez sağ ve muhafazakar bir partidir ve mecliste üçte ikilik bir çoğunluğa sahiptir. Meclisteki çoğunluklarını kendi lehlerine kullanmak, özgürlüklerin kısıtlanması, ülkenin liberal yapıdan otoriter bir demokrasiye yönelmesi gibi eleştirilere neden olan değişiklikler ilk olarak 2011’de Orban’ın partisi tarafından yasa olarak geçirildi ancak anayasa mahkemesinin iptal etmesi üzerine yürürlüğe giremedi. Bunun üzerine yaklaşık bir sene sonra Orban aynı değişiklikleri bu sefer anayasayı değişikliği olarak geçirme çabasına girişti. Halkın büyük bir kesiminden ve Avrupa Birliği’nden tepki gören bu anayasa değişikliği 2013 yılının ocak ayında tamamlandı.

Değişikliklerin ilki siyasi reklamların sadece devlet kanalında ve devlet eliyle yapılabilmesi idi. Muhalif radyo istasyonlarının yayın lisansları uzatılmadı. Muhalif kesimler tarafından sansür olarak adlandırılan bu uygulamalar sonrasında karşı halkın sokağa döküldüğü protestolar basında yer bulmadı.

İkinci değişiklik yargıç ve savcıların emeklilik yaşlarının 70 de 62 ye çekilmesi idi. Muhaliflere göre buradaki ama amaç muhalif yargıç ve savcıları emekli  ederek yerine Orban yanlısı hakim savcılar getirmek, bu da yargı bağımsızlığına gölge düşürmek anlamına geliyor. Tepki çeken diğer iki değişiklik ise evsizlerin cezaevlerine konulması ve eşcinsel evliliklerin yasaklanması.

Anayasa değişikliğinin AB ile olan ilişkilere etkisi

Macaristan’ın Avrupa Birliği’ne üyeliği Avrupa Birliğinin beşinci genişlemesi olarak adlandırılan süreçte 1 Mayıs 2004’te gerçekleşmiştir. Macaristan Ocak-Haziran 2011 altı aylık döneminde altı aylık dönem başkanlığı yapmış, bu dönemde enerji ve ekonomik ağırlıklı meselelere yoğunlaşmıştır. 2013 Ocak-Şubat aylarında tartışılmaya başlanan anayasal değişikliği süreci ise Avrupa Birliği ile Macaristan’ın arasını açmıştır.1 Avrupa Birliği Macaristan’ı Avrupa Birliği hukukunu ihlal etmekle suçlamıştır.2

Avrupa Birliği’nden gelen eleştiriler iktidar partisinin meclisteki çoğunluğunu suiistimal ettiği, yapılan değişiklerin Macaristan’ı bir hukuk devleti olmak uzaklaştırdığı ve bunun da Avrupa birliği hukukunu ihlal etmek anlamına geldiği şeklinde idi. Önce komisyonda, daha sonra da parlamentoda Macaristan konulu görüşmeler yapıldı ve bunun sonucunda Lizbon anlaşmasının 7. Maddesi prosedürüne uygun olarak Macaristan’la ilgili bir inceleme başlatılacağı, değişikliklerin tekrar düzenlenmesi ve geri alınması gerektiği belirtildi. Söz konusu 7. madde “bir ülkede temel hak ve demokratik değerlere ve prensiplere uyulmadığı taktirde üye ülkelerin konu ile ilgili tartışma başlatması ve öneride bulunması daha sonra ise gerekirse bu ülkeye yaptırım uygulanması” gerektiği şeklindedir.

Sonuç

Daha önce de İtalya Kuzey Afrika’dan aldığı göçler sebebiyle Avrupa Birliğini eleştirmiş lakin olumlu bir yanıt alamamıştır. Orban hükümetindeki yanlış tutum çoğunlukçu yaklaşımdır. Oyların % 50 de fazlasını almak demek her istediğimi yaparım dikte edebilirim anlamlarına gelmemelidir. Halk arasında yaşanan panikse eski Sovyet kültürünün revize edilmesi ve sert kapalı politikalara geri dönülmesi korkusudur. Bu bir gün içinde olabilecek bir şey olmasa bile temellendirilmeden önüne geçilmelidir.

 

1http://www.dw.de/ab-macaristana-tepkili/a-16666689

2http://www.euractiv.com.tr/abnin-gelecegi/article/avrupa-komisyonu-macaristani-ab-hukukunu-ihlal-etmekle-sucladi-027619

29.10.2013 23:46


Bu makale, http://cicr.yalova.edu.tr/?p=article_detail&id=28&lg=tr adresinden 24.09.2017 12:49 zamanında yazdırılmıştır.